Khi mới bắt đầu học tiếng Trung, tôi rất thích đặt ra những mục tiêu bằng con số: hôm nay học 10 từ, như vậy sau mười ngày sẽ là 100 từ. Nhưng vấn đề thường xuất hiện chỉ vài ngày sau đó. Khi xem lại những từ đã học, tôi nhận ra mình đã quên rất nhiều từ. Đó là lý do tôi nghĩ rằng câu hỏi “Mỗi ngày nên học bao nhiêu từ vựng tiếng Trung?” không quan trọng bằng việc tự hỏi một tuần sau bạn vẫn còn nhớ được bao nhiêu từ trong số đó.
“Học một từ” và “biết một từ” không hoàn toàn giống nhau
Khi nói “Hôm nay tôi đã học 20 từ”, thực ra chúng ta có thể đang nói đến những mức độ học tập rất khác nhau.
Ví dụ, bạn gặp từ:
安排 (ānpái) – sắp xếp
Bạn nhìn thấy từ đó, có thể đọc pinyin và biết nghĩa của nó. Bạn có thể xem đó là lần đầu tiên mình đã “học” được từ này.
Nhưng vài ngày sau, nếu nhìn thấy 安排会议 (ānpái huìyì) và vẫn nhận ra nó có nghĩa là “sắp xếp cuộc họp”, thì mức độ ghi nhớ của bạn đã khác.
Sau đó, bạn tiếp tục gặp:
安排时间 (ānpái shíjiān) – sắp xếp thời gian
安排工作 (ānpái gōngzuò) – sắp xếp công việc
Cuối cùng, thậm chí bạn có thể nói:
我们安排一下时间吧。
Wǒmen ānpái yíxià shíjiān ba.
Chúng ta sắp xếp thời gian một chút nhé.
Lúc này, 安排 không còn chỉ là một mục khác trong danh sách từ vựng của bạn. Bạn đã nhìn thấy nó trong nhiều cụm từ, hiểu cách nó được sử dụng và có thể tự mình dùng từ đó.
Đó là lý do tôi khuyên bạn không nên quá tập trung vào số lượng từ đã “học” trong một ngày. Một người có thể học qua 30 từ mới bằng thẻ ghi nhớ, trong khi người khác chỉ học 8 từ nhưng dành thời gian đọc câu, nghe phát âm, tìm những cụm từ thông dụng và tự đặt câu. Cả hai đều có thể nói rằng mình đã học từ vựng mới, nhưng mức độ thực sự hiểu và nắm vững những từ đó có thể rất khác nhau.
Tôi thà nhớ được 5 từ còn hơn học 50 từ rồi quên
Hãy tưởng tượng hai cách học khác nhau.
Ở cách thứ nhất, bạn học 30 từ trong ngày đầu tiên. Mỗi từ đều có chữ Hán, pinyin và một nghĩa ngắn gọn. Bạn xem qua danh sách vài lần và hoàn thành mục tiêu trong ngày. Một tuần sau, có thể bạn vẫn nhận ra 10 từ, nhớ mang máng thêm vài từ nữa và đã quên những từ còn lại.
Ở cách thứ hai, bạn chỉ học 5 từ. Nhưng với mỗi từ, bạn xem một cụm từ thông dụng, đọc hai câu trong những ngữ cảnh khác nhau và thử tự đặt một câu liên quan đến cuộc sống của mình. Vài ngày sau, bạn gặp lại những từ đó khi ôn tập.
Nếu một tuần sau bạn vẫn nhớ được cả 5 từ, thì vốn từ vựng của bạn thực sự đã tăng thêm 5 từ. Tất nhiên, điều này không có nghĩa là 5 từ luôn tốt hơn 30 từ. Nếu bạn có thể học 30 từ mà vẫn ghi nhớ được phần lớn trong số đó, không có lý do gì phải ép mình giảm xuống còn 5 từ.
Điều quan trọng là số lượng từ mới chỉ có ý nghĩa khi đi kèm với khả năng ghi nhớ.
Một ví dụ đơn giản là 堵车 (dǔchē).
Bạn có thể học:
堵车 (dǔchē) – bị tắc đường
Nhưng nếu bạn học thêm:
路上堵车 (lùshang dǔchē) – tắc đường
Và một câu:
今天路上堵车，我迟到了。
Jīntiān lùshang dǔchē, wǒ chídào le.
Hôm nay trên đường bị tắc xe nên tôi đến muộn.
Sau đó tự đặt câu:
昨天回家的时候堵车堵了一个小时。
Zuótiān huí jiā de shíhou dǔchē dǔ le yí ge xiǎoshí.
Hôm qua trên đường về nhà, tôi bị tắc xe suốt một tiếng.
Lúc này, trí nhớ của bạn đã có nhiều thứ để liên kết với từ đó hơn là chỉ một dòng trong danh sách từ vựng.
Đó cũng là lý do tôi nghĩ rằng một từ bạn nhớ được lâu dài có giá trị hơn hàng chục từ mà bạn chỉ nhìn lướt qua rồi quên.
Vậy mỗi ngày nên học bao nhiêu từ?
Nếu bạn mới bắt đầu, tôi không nghĩ bạn cần đặt mục tiêu quá cao ngay lập tức. Bạn có thể thử học 5–10 từ mới mỗi ngày và xem mình thực sự ghi nhớ được bao nhiêu từ.
Sau một tuần, thay vì chỉ xem mình đã học bao nhiêu từ, hãy quay lại kiểm tra: Bạn có thể nhận ra từ đó mà không cần nhìn nghĩa không? Bạn có nhớ cách phát âm không? Nếu gặp từ đó trong một câu khác, bạn có hiểu được không? Với những từ quan trọng, bạn có thể tự đặt một câu đơn giản không?
Nếu 5–10 từ mỗi ngày có vẻ quá dễ và việc ôn tập chúng vẫn rất nhẹ nhàng, bạn có thể tăng lên 12, 15 hoặc 20 từ. Nếu bạn đang học 20 từ mỗi ngày nhưng danh sách cần ôn tập cứ dài thêm, bạn liên tục quên những từ cũ và gần như phải học lại chúng mỗi ngày, thì việc giảm số lượng từ mới không có nghĩa là bạn đang học chậm hơn. Thực tế, điều đó có thể giúp vốn từ vựng của bạn tăng nhanh hơn trong vài tháng tiếp theo.
Tôi thích xem số lượng từ mình học mỗi ngày là một điều linh hoạt, chứ không phải mục tiêu cố định. Có những ngày tôi gặp những từ dễ hơn và phần lớn chữ Hán đã quen thuộc, nên tôi có thể học nhiều hơn. Những ngày khác, từ vựng khó hơn hoặc tôi muốn dành nhiều thời gian hơn để đọc và nghe, nên tôi học ít từ mới hơn. Điều đó mang lại cảm giác tự nhiên hơn nhiều so với việc ép bản thân phải đạt đúng cùng một con số mỗi ngày.
Trên thực tế, số lượng phù hợp còn phụ thuộc vào trình độ và mục tiêu của mỗi người. Tôi từng tìm hiểu xem những người học khác học bao nhiêu từ tiếng Trung mỗi ngày và nhận thấy câu trả lời rất khác nhau.
Trong một cuộc thảo luận trên r/ChineseLanguage, một người cho biết họ học khoảng 15–20 từ mỗi ngày và sử dụng Memrise để ôn tập. Một người khác học khoảng 20–25 từ mỗi ngày bằng Skritter, nhưng cũng nói rằng phần khó không phải là tiếp xúc với từ mới mà là giữ chúng trong trí nhớ, vì vậy họ dành rất nhiều thời gian để ôn tập và học lại những từ đã quên.
Một người khác cho biết họ học khoảng 30–35 từ mỗi ngày, nhưng chi tiết quan trọng là mục tiêu chính của họ là nhận biết từ để cải thiện khả năng đọc. Trong khi đó, một người tham gia chương trình học tiếng Trung chuyên sâu năm thứ tư mô tả việc học khoảng 30 chữ Hán mới và hơn 120 từ vựng mỗi ngày. Ngay trong cuộc thảo luận đó, có người đặt câu hỏi liệu với tốc độ 120 từ mỗi ngày, người học có thực sự có thể hiểu sâu những từ đó, sử dụng chúng khi nói và viết, đồng thời ghi nhớ lâu dài hay không.
Điều khiến tôi chú ý trong những con số này là không phải tất cả những người nói rằng mình đang “học một từ” đều có cùng một mục tiêu. Nếu bạn chủ yếu muốn đọc và nhận biết từ khi gặp lại chúng, bạn có thể học qua nhiều từ vựng mới hơn. Nhưng nếu muốn phát âm chính xác, ghi nhớ cách sử dụng, biết những từ thường xuất hiện cùng chúng và tự mình sử dụng khi nói hoặc viết, tốc độ học của bạn tự nhiên sẽ chậm hơn.
Vì vậy, đừng thấy ai đó học 30 từ mỗi ngày rồi cho rằng mình cũng cần học 30 từ. Số lượng phù hợp phụ thuộc vào trình độ, mục tiêu và mức độ hiểu sâu mà bạn muốn đạt được đối với mỗi từ.
Cuối cùng, mục tiêu của việc học từ vựng không phải là tạo ra một danh sách dài những từ bạn từng học. Mục tiêu là xây dựng một vốn từ vựng ngày càng lớn mà bạn có thể nhận biết, hiểu trong ngữ cảnh và sử dụng khi cần.
Vì vậy, nếu bạn hỏi tôi mỗi ngày nên học bao nhiêu từ tiếng Trung, tôi sẽ không chọn một con số cố định.
