Thương Hàn Luận Loại Phương (傷寒論類方) là một tác phẩm y học cổ truyền Trung Hoa do danh y Từ Đại Xuân (徐大椿, 1693–1771) biên soạn vào năm 1759, dưới triều Thanh. Tác phẩm được xây dựng trên cơ sở nghiên cứu Thương Hàn Luận của Trương Trọng Cảnh, một trong những trước tác kinh điển có ảnh hưởng sâu rộng đến sự hình thành và phát triển của lý luận biện chứng luận trị trong Đông y.
Điểm đặc sắc của Thương Hàn Luận Loại Phương nằm ở phương pháp sắp xếp các bài thuốc theo từng nhóm phương tễ có quan hệ gần gũi về thành phần, công năng và nguyên tắc điều trị. Khác với cách trình bày chủ yếu dựa trên diễn biến bệnh chứng và hệ thống lục kinh, Từ Đại Xuân lấy phương thuốc làm trung tâm, từ đó phân tích mối liên hệ giữa triệu chứng, bệnh cơ, phép trị và cách gia giảm dược vật. Cách tiếp cận này giúp người đọc nhận diện rõ hơn đặc điểm của từng phương thuốc cũng như sự khác biệt giữa những bài thuốc có cấu tạo tương tự.
Toàn bộ tác phẩm gồm bốn quyển, trình bày các nhóm phương thuốc quan trọng như Quế chi thang, Ma hoàng thang, Cát căn thang, Sài hồ thang, Chi tử thang, Thừa khí thang, Tả tâm thang, Bạch hổ thang, Ngũ linh tán, Tứ nghịch thang và Lý trung thang. Bên cạnh việc ghi chép thành phần, liều lượng và phương pháp sắc uống, tác giả còn đưa ra những lời bình giải nhằm làm sáng tỏ cơ chế phát bệnh, ý nghĩa phối ngũ và điều kiện vận dụng từng phương thuốc.
Không đơn thuần là một tập hợp các bài thuốc, Thương Hàn Luận Loại Phương còn thể hiện tư duy học thuật của Từ Đại Xuân trong việc hệ thống hóa và giải thích y lý của Trương Trọng Cảnh. Những phân tích về quan hệ giữa biểu và lý, hàn và nhiệt, hư và thực, doanh và vệ góp phần làm nổi bật tính chặt chẽ trong phép biện chứng và lập phương của y học cổ truyền.
Đối với người nghiên cứu lịch sử y học, sinh viên Đông y và những người quan tâm đến các y thư kinh điển, tác phẩm là nguồn tư liệu có giá trị để tìm hiểu hệ thống phương tễ trong Thương Hàn Luận, đồng thời tiếp cận một phương pháp nghiên cứu cổ phương có ảnh hưởng lâu dài trong truyền thống Trung y.
THƯƠNG HÀN LUẬN LOẠI PHƯƠNG
QUYỂN MỘT
I. LOẠI QUẾ CHI THANG
1. Quế chi thang
2. Quế chi gia phụ tử thang
3. Quế chi gia quế thang
4. Quế chi khứ thược dược thang
5. Quế chi khứ thược dược gia phụ tử thang
6. Quế chi gia hậu phác hạnh nhân thang
7. Tiểu kiến trung thang
8. Quế chi gia thược dược sinh khương nhân sâm tân gia thang
9. Quế chi cam thảo thang
10. Phục linh quế chi cam thảo đại táo thang
11. Quế chi ma hoàng các bán thang
12. Quế chi nhị ma hoàng nhất thang
13. Quế chi nhị việt tỳ nhất thang
14. Quế chi khứ quế gia phục linh bạch truật thang
15. Quế chi khứ thược dược gia thục tất long cốt mẫu lệ cứu nghịch thang
16. Quế chi cam thảo long cốt mẫu lệ thang
17. Quế chi gia cát căn thang
18. Quế chi gia thược dược thang
19. Quế chi gia đại hoàng thang
II. LOẠI MA HOÀNG THANG
1. Ma hoàng thang
2. Ma hoàng hạnh nhân cam thảo thạch cao thang
3. Đại thanh long thang
4. Tiểu thanh long thang
5. Ma hoàng phụ tử tế tân thang
6. Ma hoàng phụ tử cam thảo thang
III. LOẠI CÁT CĂN THANG
1. Cát căn thang
2. Cát căn hoàng cầm hoàng liên thang
3. Cát căn gia bán hạ thang
IV. LOẠI SÀI HỒ THANG
1. Tiểu sài hồ thang
2. Đại sài hồ thang
3. Sài hồ quế chi thang
4. Sài hồ gia long cốt mẫu lệ thang
5. Sài hồ quế chi can khương thang
6. Sài hồ gia mang tiêu thang
QUYỂN HAI
V. LOẠI CHI TỬ THANG
1. Chi tử xị thang
2. Chi tử cam thảo xị thang
3. Chi tử sinh khương xị thang
4. Chi tử can khương thang
5. Chi tử hậu phác chỉ thực thang
6. Chi tử bá bì thang
7. Chỉ thực chi tử xị thang
VI. LOẠI THỪA KHÍ THANG
1. Đại thừa khí thang
2. Tiểu thừa khí thang
3. Điều vị thừa khí thang
4. Đào hạch thừa khí thang
5. Để đương thang
6. Để đương hoàn
7. Thập táo thang
8. Đại hãm hung thang
9. Đại hãm hung hoàn
10. Tiểu hãm hung thang
11. Bạch tán
12. Ma nhân hoàn
QUYỂN BA
VII. LOẠI TẢ TÂM THANG
1. Sinh khương tả tâm thang
2. Cam thảo tả tâm thang
3. Bán hạ tả tâm thang
4. Đại hoàng hoàng liên tả tâm thang
5. Phụ tử tả tâm thang
6. Hoàng liên thang
7. Hoàng cầm thang
8. Hoàng cầm gia bán hạ sinh khương thang
9. Can khương hoàng liên hoàng cầm nhân sâm thang
10. Toàn phúc đại giả thạch thang
11. Hậu phác sinh khương cam thảo bán hạ nhân sâm thang
VIII. LOẠI BẠCH HỔ THANG
1. Bạch hổ thang
2. Bạch hổ gia nhân sâm thang
3. Trúc diệp thạch cao thang
IX. LOẠI NGŨ LINH TÁN
1. Ngũ linh tán
2. Trư linh thang
3. Văn cáp tán
4. Phục linh cam thảo thang
X. LOẠI TỨ NGHỊCH THANG
1. Tứ nghịch thang
2. Tứ nghịch gia nhân sâm thang
3. Thông mạch tứ nghịch thang
4. Thông mạch tứ nghịch gia trư đảm trấp thang
5. Can khương phụ tử thang
6. Bạch thông thang
7. Bạch thông gia trư đảm trấp thang
8. Phục linh tứ nghịch thang
9. Tứ nghịch tán
10. Đương quy tứ nghịch thang
11. Đương quy tứ nghịch gia ngô thù du sinh khương thang
XI. LOẠI LÝ TRUNG THANG
1. Lý trung hoàn
2. Chân vũ thang
3. Phụ tử thang
4. Cam thảo phụ tử thang
5. Quế chi phụ tử thang
6. Quế chi phụ tử khứ quế gia bạch truật thang
7. Phục linh quế chi bạch truật cam thảo thang
8. Thược dược cam thảo phụ tử thang
9. Quế chi nhân sâm thang
QUYỂN BỐN
XII. LOẠI TẠP PHÁP PHƯƠNG
1. Xích thạch chi vũ dư lương thang
2. Chích cam thảo thang
3. Cam thảo can khương thang
4. Thược dược cam thảo thang
5. Nhân trần hao thang
6. Ma hoàng liên kiều xích tiểu đậu thang
7. Ma hoàng thăng ma thang
8. Qua đế tán
9. Ngô thù du thang
10. Hoàng liên a giao thang
11. Đào hoa thang
12. Bán hạ tán và thang
13. Trư phu thang
14. Cam thảo thang
15. Cát cánh thang
16. Khổ tửu thang
17. Ô mai hoàn
18. Bạch đầu ông thang
19. Mẫu lệ trạch tả tán
20. Mật tiễn đạo phương
21. Trư đảm trấp phương
22. Thiêu khố tán
LỤC KINH MẠCH CHỨNG
BIỆT CHỨNG VÀ BIẾN CHỨNG
Tạng kết
Lãnh kết
Trừ trung
Phục khí
Vãn phát
Kính
Thấp
Phong thấp
Thấp ôn
Ôn độc
Yết
Âm độc
Dương độc
Ôn bệnh
Nhiệt bệnh
Lưỡng cảm
Phong ôn
Ôn dịch
Cước khí
Đa miên
Hồ hoặc
Bách hợp
PHÉP CHÂM
